A ARCA DA MARGA.
A arca é o lugar onde as sensacións esperan, protexidas e quentes. Velaí están ata que alguén, con interese e curiosidade, abra a tampa e remexa na súa procura.
E que podes atopar? Pois as partituras, as cancións, as audicións, os vídeos, os xogos que usamos na rede, e outros enlaces con información útil.
O
Solsticio de Inverno é unha celebración importante. Nos paises de
tradición "cristiana" transformouse no NADAL, e sempre vai acompañado de
música específica. Hoxe propóñovos unha viaxe musical por distintos paises de "tradición cristiana". Escoitaredes un fragmento dun villancico ou canto de nadal dun país e haberedes de descubrir de que lugar se trata. Pero NON atoparedes o nome do país, senón unha imaxe dalgún elemento característico que o vai representar.
Velaquí o listado de paises e as imaxes que os representan:
Alemania - salchichas, bretzel e cervexaFrancia - croisantReino Unido - autobús
Cuba - coche antigoEuzkadi - surfista en MundakaNigeria - volvoretas
Rusia - matrioskasAustria - bailando valsCataluña - dragón de Gaudí
Portugal - fachada con azulejosBrasil - disfraces de carnavalItalia - pizza
Grecia - ruinas e marCanadá - totem indioPolonia - casas pintadas
* Por certo, esta é unha estupenda oportunidade para descubrirmos algunhas curiosidades... Sabes que é unha "aurora boreal"?... Que lles pasa as "volvoretas" de Nigeria?... Por que en Cuba teñen "coches tan antigos"?... Que relación ten Cataluña co "dragón"?... Por que "o surf" pode representar a Euzkadi?
Agora intenta relacionar cada fragmento musical coa imaxe que lle corresponde
Hoxe é día de festa. Logo de 6 semanas, hoxe 26 de abril poderedes saír a pasear e xogar polas rúas e parques. Con moito coidado. Mantendo as distancias, tomando todas as precaucións que vos recomenden.
Hoxe, mellor que ningún outro día das vosas vidas, entenderedes as emocións e sentimentos que experimentaron as portugues@s e italian@s cando conseguiron derrotar os gobernos fascistas que os oprimían e lles deixaran sen libertade. E así foi que o 25 de abril é unha data moi importante tanto en Italia como en Portugal.
Imaxinade, como para vos, foron momentos de alegría e de festa. A xente nas rúas , coas caras enchidas de sorrisos e con ganas de bailar. Pois iso. Hoxe imos bailar coma xente bailou nas rúas de PORTUGAL e ITALIA.
25 de abril de 1974: PORTUGAL baila CORRIDINHO
No CORRIDINHO o instrumento fundamental, o que leva a melodía e fai mover os pes é o acordeón (ou concertina en Portugal). Xa sabedes que a este aerófono chámanlle "o piano dos pobres" polas súas posibilidades sonoras e porque podes levalo a calquer lugar para facer festa. O CORRIDINHO é un baile de parellas, sempre agarradas e organizadas en roda.
Velaquí vos deixo a dúas rapazas quebailan na súa casa. Se vos fixades, comprobaredes que bailan dun xeito cando sona "o retrouso" (estribillo en castelán) e teñen movementos distintos cando sonan as distintas "estrofas".
Ben seguro que lle colléstedes gusto. Vouvos axudar a encher toda a vosa casa de festa. Velaí vai outro corridinho para que percorrades a cociña, o baño, a sala, o corredor dando voltas disfrutando desta música tan marchosa.
25 de abril de 1945: ITALIA baila TARANTELLA
A TARANTELLA é un baile típico italiano, sobre todo nas rexións do Sur. É un baile moi alegre, moi saltado, que se baila en parellas pero, bailadores e bailadoras teñen a libertade de facer moitos movementos ou combinacións coreográficas distintas. Sonan mandolinas e acordeóns e, moi frecuentemente levan pandeiretas nas mans e petan nelas durante o baile.
Velaí vos deixo a este grupiño bailando unha tarantella no parque. Fixádevos nos seus movementos. Están organizados en grupos de 4 (dúas parellas) colocadas uns fronte ós outros. Cada vez que sona "o retrouso" fan un pasos, e logo van cambiando según vai cambiando a música das distintas "estrofas".
Velaquí vos queda outra versión na que podedes viaxar no espacio (hai moitas fotos de lugares preciosos de Italia). Pero tamén poderedes viaxar no tempo (hai algunhas fotografías antigas de bailadores e bailadoras doutras épocas).
Intenta responder a estas cuestións:
1) En que familia de instrumentos clasificarías o acordeón?
2) Coñeces algún outro instrumento do folklore portugués?
3) Cal é o título da canción que representa a "revolución dos claveles" portuguesa? Quen foi o seu autor?
4) En que familia de instrumentos clasificarías a mandolina? E a pandeireta?
5) Cal é o título da canción que representa ós partisanos que venceron o fascismo italiano?
6) O mércores 29 de Abril é o Día Mundial da Danza. Pois pensa e investiga o nome de danzas tradicionais, tendo en conta que xa tes dúas: Corridinho, Tarantella...
Hoxe propóñovos exercitar a atención, a concentración, a memoria, xogando cunha música que vos guste.
Buscade catro folios de cores, ou calquer outro material pero fixádevos como están colocados na mesa da imaxe para poñelos igual. Escollede a música e... a xogar a imitar (ECO, como decimos en música).
Como levamos moito tempo na casa, precisamos ver mundo. Coa canción que segue podemos viaxar (mental e emocionalmente) a África. Acompañade moi atent@s ó ritmo das palmadas... hai momentos de "certa" dificultade.
Un dos instrumentos máis popular de Portugal é A GUITARRA, un cordófono distinto da "guitarra española". Mira con calma e atención as imaxes e compara.
A GUITARRA PORTUGUESA ten unha forma é unha sonoridade ben peculiar. Hai cincocentos anos un dos instrumentos máis coñecidos en toda Europa era "a cítara". De Alemania a Italia, de España ás Illas Británicas o son da cítara acompañaba as cancións e danzas en calquer aldea, vila ou cidade.Pouco a pouco van aparecendo novos instrumentos, e a xente procura sonoridades diferentes. E así, tamén paseniño, as cítaras quedan esquecidas nos faiados das casas, esmorecendo en toda Europa... menos en Portugal. Nos barrios populares de Lisboa, de Porto, de Braga, de Coimbra, de Guimaraes... os músicos populares seguiron tocando un tipo de cítara que hoxe coñecemos como GUITARRA PORTUGUESA.
É un cordófono cunha caixa de resoancia en forma de pera, feita on madeira de Pau Santo, abeto ou chopo, cun mastro de dezasete trastes. O mastro remata nunha peza plana en abanico onde tensan as cordas en parafusos.Ten unha ducia de cordas de metal organizadas coma seis parellas. Para tocala, a persoa pulsa as cordas cos dedos polgar e índice, axudándose coas unllas ou con púas de plástico metal o nácar.
Nas tabernas das vilas portuguesas, a "guitarra portuguesa" acompañaba cancións tristes e melancólicas, que describen a frustración e o fatalismo das difíciles vidas de obreiros, mariñeiros e demáis clases populares. A Guitarra Portuguesa acompaña O FADO.
O escritor portugués Fernando Pessoa escribiu: «O fado non é alegre ni triste. Formou a alma
portuguesa cando non existía e desexaba todo sen tener forza para
desexalo. O fado é a fatiga da alma forte".
Escoita a unha das máis famosas cantoras de FADO: AMALIA RODRIGUES.
Nesta gravación canta un fado moi popular: Uma casa portuguesa
Outra das grandes cantoras: MARIZA.
Canta Gente da miña terra
35 artistas cantam “Lisboa Menina e Moça”, um poema que se converteu en tema emblemático de Lisboa, do Fado
As aventuras e desventuras dos aventureiros que cruzaron Norteamérica para instalarse na costa Oeste foron narradas en tantas películas que forman un xénero cinematográfico por si mesmo.
Entre 1940 e 1960 as películas do Oeste estiveron de moda. Daquela EEUU estaba a se converter na primeira potencia do mundo, pero como é un país moi novo, deciciu contar como se formou. As películas "do Oeste" relatan as aventuras das moreas de persoas que abandonaron Europa na procura dunha vida digna e, coa intención de construires un futuro, cruzaron o continente en caravanas pasando mil e unha calamidades. Indios, vaqueiros, granxeiros, mineiros, bandoleiros, salteadores, soldados... enchen as películas do oeste. Mulleres poucas: a esposa, a noiva, a filla, as bailarinas do saloon e, como moito, algunha tendeira ou algunha mestra... Quedan aínda moitas historias por contar.
As películas "do oeste" destes anos amosan a beleza de EEUU. A cámara retratan os enormes espazos naturais e baleiros: as grandes pradeiras, as enormes montañas, os caudalosos ríos... As personaxes son heroes, fortes, honestos e valentes que afrontan todas e cada unha das penurias que a vida lles presenta. A música que acompaña estas imaxes tamén é grandiosa con enormes orquestas e armonizacións poderosas. As películas clásicas do Oeste inventan un pasado de heroes, proezas e fazañas.
A dilixencia
(1939)
Horizontes de grandeza
(1958)
Música Jerome Moross
O tesouro de Sierra Madre
(1948)
Música de Max Steiner
Solo ante el peligro
(1952)
Música de Dimitri Tiomkin
Os sete magníficos
(1960)
Música de Elmer Berstein
Pero a nos anos 60 Sergio Leone e Ennio Morricone conseguiron encher as salas de cine cos seus spaguetti western. A primeira película que rodaron foi POR UNHA PRESA DE DÓLARES (1964). O éxito animounos a rodar no ano seguinte A MORTE TIÑA UN PREZO (1965). E como a cousa funcionaba, de seguido rodaron a terceira: O BO, O FEO E O MALO (1966). Non houbo máis porque Sergio Leone morreu, pero esas tres películas revolucionaron a historia do cine. Veredes por que. Sergio Leone conta historias de buscavidas, tramposos, violentos, simples, que intentan sobrevivir nun mundo duro e hostil. Sergio Leone retrata unha sociedade sen heroes, máis salvaxe, máis real e posibel nunha época moi difícil.
A música é un elemento fundamental nestas películas. xa non hai grandes orquestras porque Ennio Morricone utiliza todo canto se lle ocorre: instrumentos tradicionais, instrumentos electrónicos, coros, asubíos... Cada personaxe está acompañado e definido por un son distinto: unha frauta, un birimbao, o carrillón do reloxo... Morricone compuña a música antes de que se rodase a película, e así Sergio Leone podía usala como música de fondo na rodaxe. Deste xeito imaxes e música encaixan con precisión.
Escomenzamos o ano viaxando a dous lugares da nosa Europa que reciben xaneiro con MÚSICA.
A primeira parada farémola en Austria.
Na sua capital, a Orquesta Filarmónica de Viena ofrece cada primeiro de xaneiro un concerto ó que acoden, moi elegantemente vestidas, persoas moi ricas de todo o mundo. As televisións de 90 paises retransmíteno en directo. Tamén TVE. Le moi atentamente a información do concerto deste ano que colgou na rede RTVE, e logo responde as distintas cuestións.
Ademais dos músicos e da sala, hai algo máis no espectáculo?
Tradicionalmente, de quen é a música que sona neste concerto?
No seguinte enlace atoparás información sobre unha familia de músicos vieneses que conseguiron facer bailar as xentes de Europa desde hai 200 anos. Presta atención e resolverás as preguntas.
Cantos deles foron compositores? Cantos tiveron orquesta propia?
Cal deles compuso a música que bailan os noivos en tódalas bodas?
Tódolos anos hai duas obras que interpretan neste día. Unha é o vals "O Danubio Azul". Outra é a peza que pecha o concerto, na que o público acompaña á orquestra coas suas palmas seguindo as ordes do director. Velaquí tes a gravación do concerto de 2009 que dirixiu o arxentino Daniel Barenboim.
Cal é o título da obra que interpretan músicos e público?
Que marcan coas palmadas?
Que indicacións lles da Barenboim ó público?
A Filarmónica de Viena está considerada como unha das orquestras máis importantes do mundo. Investiga no seguinte enlace estos dous interesantes aspectos:
Por que ten ese "sonido" tan distinto a outras orquestras?
A selección dos músicos desta orquestra é moi criticada? Por que? Cal é a túa opinión?
O Concerto de Aninovo de Viena celébrase na Sala Dourada do Musikverein. Velaquí tres salas de concertos ben famosas: o Palau da Música de Barcelona, a Sala Dourada do Musikverein, a Fenice de Venecia pero... que número de imaxe lle corresponde a cada unha delas?
1
2
3
.....
A segunda parada da nosa viaxe está en Portugal.
Tamén as xentes de Portugal escomenzan o ano facendo música. Pero esta vez o son está nas ruas, nas prazas das vilas e aldeas. Non hai roupas elegantes, nin salóns de ricos pazos, nin músicos famosos. Pica nos enlaces e poderás descobrir outro xeito de escomezar o ano con música.
Explica en que consiste? Quen participa? Como se organizan? Que fan?
Utilizan instrumentos? Cales?
Cal é a orixe desta tradición?
No seguintes enlaces atoparás varios exemplos.
José Afonso (Zeca Afonso) foi un músico portugués moi coñecido. Cantaba as suas propias composicións, pero sempre estaba por baixo a música tradicional das xentes e dos lugares nos que viviu. "Natal dos Simples" é unha desas cancións e xa no primeiro verso explica de que música se trata. Velaquí deixo unha gravación para que poidades disfrutar da fermosísima voz deste cantor. Pero atención! haberedes de completar as palabras que faltan do texto.
No enlace que segue poderás escoitar un deses cantos (janeiras) interpretado por MALVELA, o estupendo coro de mulleres de Mos (Pontevedra). Podes entoar con elas a cantiga porque ten a letra escrita en karaoke.
Seguimos facendo camiño no noso World Music Tour. De tanto como temos sentido falar nos últimos tempos, semella que urxía un achegamento á súa cultura. CATALUNYA, IMÓS ALÓ.
LA PASTORETA é unha canción infantil coa que nenos e nenas cataláns levan xogando á roda desde antigo.
Anghelina Malachli engaiolounos coa música de MOLDAVIA, o país da súa familia.
Recitounos un poema en ruso e disfrutamos moito cunha das súas cancións favoritas:
"Tuki tuki" interpretado por Kristal
цуки цуки кристалл
Tróuxonos un libro no que poidemos descubrir un dos seus contos preferidos: as aventuras dunha cativa que atopa unha casa no bosque na que vive un oso moi especial. Leeunos algunhas páxinas e foi ben interesante porque non entendiamos nada do que dicía. Ademais aprendimos que o ruso escrébese cunhas letras ben raras que lle chaman "alfabeto cirílico".
A pequena do conto chamábase Masha ena rede atopamos distintos vídeos de "Masha e o oso"... Estupendo!
Escollemos un deles porque é unha aventura sobre música e os instrumentoa musicais.Como falan en ruso, Anghelina foinos traducindo o que dicían as persoaxes.
Nestroutro, Masha e mailo Oso enrédanse coa música electrónica e o rock
Na biblioteca da nosa Aula de Música descubrimos un conto popular ruso que narra a historia dun neno que se atopa cunha bruxa que vive na ribeira do río onde el vai pescar... Escoitando o CD aprendimos unha antiga canción rusa e coñecimos dous instrumentos moi peculiares: a balalaika e o acordeón.
Desde o Atlántico ata o Pacífico, inmensos bosques, centos de lagos, incontables rios e regatos, enormes cadenas montañosas... Canadá, o segundo país máis grande do mundo, onde viviron durante milenios poboacións indíxenas ata que expedicións francesas e inglesas ocuparon o territorio.
Imos disfrutar desta natureza tan salvaxe cunha viaxe en canoa.
Comezamos por interpretar distintos ESQUEMAS RÍTMICOS.
A - Estalando os dedos
B - Palmadas
C - Nos muslos
D - Cos pés
O esquema completo será A B C D
Unha vez aprendido farémolo en CANONa 2
A B C D
A B C D
Presentamos o texto en inglés
My paddle's keen and bright
flashing with silver,
follow the wild goose flight,
dip, dip and swing.
Meu remar é firme e luminoso,
resplandecente como a prata,
segue o vóo dunha pantasma,
entra e abanéase.
E tamén a MELODÍA:
E un OSTINATO
Podemos propor ao alumnado inventar unha nova letra.
"Vou río abaixo nunha canoa,
o vento zoa ó meu carón,
montañas brancas, e verdes leiras
todo é silencio en derredor"
E para remate final, interpretemos a CANOE SONG cos instrumentos da aula.
NALGÚNS CURRUNCHOS DE TURQUÍA, GRECIA E OS BALCÁNS
NALGÚN ESTUDO DE GRAVACIÓN CATALÁN
MEDITERRANEO (Joan Manuel Serrat)
Quizás porque mi niñez sigue jugando en tu playa y escondido tras las cañas duerme mi primer amor, llevo tu luz y tu olor por dondequiera que vaya, y amontonado en tu arena guardo amor, juegos y penas. Yo, que en la piel tengo el sabor amargo del llanto eterno que han vertido en ti cien pueblos de Algeciras a Estambul para que pintes de azul sus largas noches de invierno. A fuerza de desventuras, tu alma es profunda y oscura. A tus atardeceres rojos se acostumbraron mis ojos como el recodo al camino. Soy cantor, soy embustero, me gusta el juego y el vino, tengo alma de marinero. Qué le voy a hacer, si yo nací en el mediterráneo. Y te acercas, y te vas después de besar mi aldea. Jugando con la marea te vas, pensando en volver. Eres como una mujer perfumadita de brea que se añora y que se quiere que se conoce y se teme. Ay, si un día para mi mal viene a buscarme la parca, empujad al mar mi barca con un levante otoñal y dejad que el temporal desguace sus alas blancas. Y a mí enterradme sin duelo entre la playa y el cielo... En la ladera de un monte, más alto que el horizonte. quiero tener buena vista. Mi cuerpo será camino, le daré verde a los pinos y amarillo a la genista. Cerca del mar porque yo nací en el mediterráneo.
Escomenzamos xogando con ritmos. Imitamos e reproducimos con palmadas:
Moito máis sinxelo é o que haberemos de facer cos pés:
Organizados en dous grupos, cada grupo interpreta un esquema rítmico pero soarán ámbolos dous ó mesmo tempo. Se practicamos ben concentrados conseguiremos reproducir os dous ritmos á vez.
Engadiremos un novo esquema rítmico que faremos palmeando nas pernas:
Organizados en tres grupos tocaremos os tres esquemas rítmicos que soarán así:
Agora chega o tempo de xogar coas palabras. Buscaremos palabras que rimen:
CAFÉ - PÉ
ARROZ - VOZ
POMELO - DEDO
LENTELLAS - ORELLAS
Organizados en dous grupos, seguiremos xogando coas palabras. Desta vez vai ser pregunta e resposta: un grupo pregunta e o outro responde.
PREGUNTA: Fun ao mercado a buscar ... café / arroz / pomelo / lentellas
RESPOSTA: E unha formiguiña picoume nun ... pé / voz / dedo / orellas
Introducimos un retrouso logo de cada serie
Eu sacudín, sacudín, sacudín
pero a formiguiña non deixaba de subir
Engadimos unha melodía e convertiremos as rimas en canción:
Agora que xa aprendimos a melodía, imos a xogar coa grafía. Fai por poñer en orde os distintos fragmentos da partitura.
1
2
3
4
Poderías tocala coa túa frauta?
* Cantas notas distintas ten?
* Cal é a nota máis aguda? E a máis grave?
* Cal é a nota aguda máis curta? En que compás está?
O colectivo musical galego MARÍA FUMAÇA ten editada unha estupenda versión desta canción
Aprendida a canción na versión de María Fumaça, haberemos de disfrutala máis ainda se nos poñemos endanza. Organizados en parellas, veremos de inventar unha coreografía de percusións corporais para a parte cantada, "sacudíndonos" mutuamente durante o retrouso, e bailando "en muiño" na parte instrumental.
Pero esta é unha canción que cantan os meniños e meniñas do BRASIL, un país que está máis aló do Atlántico. Físicamente están moi lonxe, pero as suas xentes enténdense nunha lingua moi semellante á nosa.
Presta atención e fai por descubrir as semellanzas e diferencias coa cantiga de María Fumaça. Velaí vai un apuntamento para axudar na análise da canción.
* Como é o texto?
* Como é a melodía?
* Como é o "tempo"?
* Que instrumentos sonan?
Prestade atención a esta versión do QUINTAL MUSICAL. * Que instrumentos utilizan? * A que familias musicais pertencen? * Como se chama a técnica musical que utilizan no xilófono?
